Międzynarodowe organizacje – strażnicy standardów i języka
Wyobraź sobie, że pielęgniarki z Polski, Japonii i Kanady chcą wspólnie pracować nad standardami opieki. Potrzebują do tego platformy porozumienia i wspólnego języka. Taką właśnie rolę pełnią organizacje międzynarodowe.
Najważniejszą z nich jest bez wątpienia Międzynarodowa Rada Pielęgniarek (ICN) . To federacja zrzeszająca narodowe stowarzyszenia pielęgniarskie z całego świata, założona w 1899 roku. ICN działa na rzecz podnoszenia standardów opieki, kształtowania polityki zdrowotnej i wzmacniania pozycji zawodu pielęgniarki na arenie międzynarodowej. To właśnie ta organizacja przyjęła w 1953 roku w São Paulo pierwszy Międzynarodowy Kodeks Etyki Pielęgniarskiej, który do dziś stanowi wzór dla kodeksów krajowych.
Drugą kluczową organizacją, choć o nieco innym profilu, jest NANDA International. Powstała w 1982 roku jako North American Nursing Diagnosis Association, dziś działa globalnie, a jej misją jest rozwijanie i promowanie standaryzowanej terminologii diagnoz pielęgniarskich. Dzięki pracy NANDA International, my, pielęgniarki, możemy precyzyjnie i jednoznacznie nazywać problemy zdrowotne pacjenta, co jest podstawą procesu pielęgnowania.
Światowa Organizacja Zdrowia i wspólny język pielęgniarstwa
Obok organizacji stricte zawodowych na kształt pielęgniarstwa wpływa Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), powołana w 1948 roku jako wyspecjalizowana agenda ONZ z siedzibą w Genewie. WHO nie zrzesza pielęgniarek, lecz państwa członkowskie, a jej dokumenty - strategie, raporty i zalecenia - wyznaczają kierunki polityki zdrowotnej, do których dostosowują się systemy krajowe. Rocznicę jej powstania upamiętnia Światowy Dzień Zdrowia obchodzony 7 kwietnia.
Wspólnego języka zawodowi dostarcza natomiast Międzynarodowa Klasyfikacja Praktyki Pielęgniarskiej (ICNP), rozwijana przez ICN od lat 90. XX wieku. Jest to system terminologiczny pozwalający opisać w ujednolicony sposób trzy elementy: diagnozy pielęgniarskie, interwencje i wyniki opieki. Dzięki temu dane o pracy pielęgniarek stają się porównywalne między krajami i możliwe do przetwarzania w systemach informatycznych. Warto odróżniać ICNP od NANDA International - NANDA kataloguje same diagnozy, ICNP obejmuje cały proces pielęgnowania.
Organizacje pielęgniarskie w Polsce
Polskie środowisko zawodowe zorganizowało się już w dwudziestoleciu międzywojennym. Polskie Stowarzyszenie Pielęgniarek Zawodowych, powstałe w 1925 roku, w tym samym roku zostało przyjęte do ICN, co włączyło polskie pielęgniarstwo w międzynarodowy obieg standardów. Stowarzyszenie prowadziło działalność wydawniczą i szkoleniową, a jego dorobek przerwała II wojna światowa.
Po wojnie rolę ogólnokrajowego towarzystwa naukowego przejęło Polskie Towarzystwo Pielęgniarskie (PTP), założone w 1957 roku. PTP jest organizacją dobrowolną: zajmuje się doskonaleniem zawodowym, działalnością naukową i reprezentowaniem środowiska, ale nie sprawuje władzy nad wykonywaniem zawodu. Od 1991 roku funkcjonuje obok niego samorząd zawodowy - Naczelna Izba Pielęgniarek i Położnych oraz izby okręgowe, do których przynależność jest obowiązkowa i które prowadzą rejestr, przyznają prawo wykonywania zawodu i orzekają w sprawach odpowiedzialności zawodowej. To rozróżnienie - dobrowolne towarzystwo naukowe kontra obowiązkowy samorząd - bywa źródłem pomyłek.
Historyczne kamienie milowe – daty, które ukształtowały pielęgniarstwo
Historia naszego zawodu to nie tylko suche daty, ale opowieść o ludziach i przełomowych momentach, które definiują naszą tożsamość.
Początki nowoczesnego pielęgniarstwa nierozerwalnie łączą się z postacią Florence Nightingale. Za początek pielęgniarstwa zawodowego przyjmuje się rok 1860, kiedy to Florence Nightingale otworzyła pierwszą szkołę pielęgniarską przy szpitalu St. Thomas w Londynie. To wydarzenie zrewolucjonizowało kształcenie, nadając mu charakter systematyczny i oparty na naukowych podstawach. Pamiętajmy też o dacie szczególnej – Międzynarodowy Dzień Pielęgniarki obchodzimy 12 maja, w rocznicę urodzin Florence Nightingale.
Florence Nightingale - od Krymu do statystyki
Florence Nightingale (1820-1910) trafiła do historii nie dzięki samej ofiarności, lecz dzięki połączeniu opieki z liczbami. Podczas wojny krymskiej, gdzie od 1854 roku kierowała zespołem pielęgniarek w szpitalu w Scutari, ustaliła, że żołnierze umierają masowo nie od ran, lecz od chorób zakaźnych szerzących się w brudzie i ciasnocie. Wprowadzone przez nią zmiany - wentylacja, czysta bielizna, segregacja chorych, dostęp do wody - drastycznie obniżyły śmiertelność.
Po powrocie do Anglii Nightingale przedstawiła te dane graficznie, w postaci diagramu nazwanego później różą Nightingale, i wykorzystała je jako argument w reformie wojskowej służby zdrowia. Za tę pracę została pierwszą kobietą przyjętą do Królewskiego Towarzystwa Statystycznego. W 1859 roku wydała "Notes on Nursing" ("Uwagi o pielęgniarstwie"), w których opisała pielęgnowanie jako odrębną wiedzę, a nie zestaw posług - to od tej książki wywodzi się myślenie o środowisku pacjenta jako narzędziu leczenia. Rok później otwarcie szkoły przy szpitalu St Thomas zamieniło tę koncepcję w system kształcenia.
Na polskim gruncie proces instytucjonalizacji pielęgniarstwa przebiegał nieco później, ale równie dynamicznie. Za pierwszą nowoczesną szkołę pielęgniarstwa w Polsce uznaje się tę otwartą w 1911 roku w Krakowie. Kolejne lata to rozwój organizacji zawodowych. W 1925 roku Polskie Stowarzyszenie Pielęgniarek Zawodowych dołączyło do Międzynarodowej Rady Pielęgniarek (ICN), co było ogromnym sukcesem i potwierdzeniem wysokiego poziomu polskiego pielęgniarstwa.
Po II wojnie światowej, w 1957 roku powstało Polskie Towarzystwo Pielęgniarskie (PTP), które do dziś pełni ważną rolę w doskonaleniu zawodowym i integracji środowiska.
Nie można też zapomnieć o kluczowych aktach prawnych regulujących naszą pracę. Samorząd zawodowy, będący gwarantem naszej autonomii, powołany został Ustawą z dnia 19 kwietnia 1991 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych. Z kolei zasady wykonywania zawodu przez długi czas regulowała ustawa z 1996 roku. Obecnie obowiązuje Ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej, która kompleksowo określa nasze prawa i obowiązki.
Dalsza część artykułu jest dostępna w pakiecie
W pakiecie znajdziesz także pytania egzaminacyjne z wyjaśnieniami do tego tematu.
