1. Zadania z lekami we wlewie ciągłym
(np. dobutamina, noradrenalina, lidokaina)
Przykładowe dane
Masa ciała pacjenta: 12 kg
Zlecona dawka leku: 8 µg/kg/min
Dostępny lek: ampułka 250 mg / 20 ml
Rozpuszczalnik: 100 ml 0,9% NaCl
Szybkość wlewu na pompie: 12 ml/h
Stężenie leku w ampułce:
250 mg / 20 ml = 12,5 mg/ml
Krok 1 – Obliczenie dawki na minutę
Pomnóż dawkę na kilogram przez masę ciała pacjenta.
Wzór
dawka [µg/min] = µg/kg/min × masa [kg]
Przykład
8 × 12 = 96 µg/min
Krok 2 – Obliczenie dawki na godzinę
Pomnóż dawkę minutową przez 60.
Wzór
dawka [µg/h] = dawka [µg/min] × 60
Przykład
96 × 60 = 5760 µg/h
Krok 3 – Zamiana mikrogramów na miligramy
Podziel wartość przez 1000.
Wzór
dawka [mg/h] = dawka [µg/h] / 1000
Przykład
5760 / 1000 = 5,76 mg/h
Krok 4 – Obliczenie czasu trwania wlewu
Podziel objętość worka przez szybkość wlewu.
Wzór
czas [h] = objętość worka [ml] / szybkość [ml/h]
Przykład
100 ml / 12 ml/h = 8,33 h
czyli około 8 godzin 20 minut
Krok 5 – Obliczenie ilości leku w całym worku
Pomnóż dawkę godzinową przez czas pracy wlewu.
Wzór
lek w worku [mg] = dawka [mg/h] × czas [h]
Przykład
5,76 × 8,33 = 48 mg
Krok 6 – Obliczenie stężenia leku w ampułce
Podziel ilość leku przez objętość ampułki.
Wzór
stężenie [mg/ml] = mg w ampułce / ml ampułki
Przykład
250 mg / 20 ml = 12,5 mg/ml
Krok 7 – Obliczenie objętości leku do pobrania
Podziel ilość leku potrzebną do przygotowania wlewu przez stężenie.
Wzór
objętość [ml] = lek w worku [mg] / stężenie [mg/ml]
Przykład
48 / 12,5 = 3,84 ml
Do worka z 100 ml NaCl należy dodać 3,84 ml dobutaminy.
Zadania z antybiotykami – dawkowanie dobowe
Przykładowe dane
Masa ciała pacjenta: 15 kg
Dawka dobowa: 24 mg/kg/dobę
Podział dawek: 3 razy na dobę
Fiolka: 600 mg proszku
Po rozpuszczeniu w 4 ml otrzymujemy 150 mg/ml
Krok 1 – Obliczenie dawki dobowej
Pomnóż masę ciała przez dawkę na kilogram.
Wzór
dawka dobowa [mg] = masa [kg] × mg/kg/dobę
Przykład
15 × 24 = 360 mg/dobę
Krok 2 – Obliczenie dawki jednorazowej
Podziel dawkę dobową przez liczbę podań.
Wzór
dawka jednostkowa [mg] = dawka dobowa [mg] / liczba dawek
Przykład
360 / 3 = 120 mg
Krok 3 – Obliczenie objętości do podania
Podziel dawkę jednorazową przez stężenie roztworu.
Wzór
objętość [ml] = dawka jednostkowa [mg] / stężenie [mg/ml]
Przykład
120 / 150 = 0,8 ml
Na jedną dawkę należy podać 0,8 ml przygotowanego roztworu.
Uniwersalne wskazówki
Zwracaj uwagę na jednostki
µg → mg (dzielimy przez 1000)
mg → µg (mnożymy przez 1000)
Sprawdzaj stężenie leku
Ampułki mogą mieć różne stężenia, np.:
2% lidokaina = 20 mg/ml
1% lidokaina = 10 mg/ml
Zapisuj wszystkie kroki obliczeń
Nawet proste działania warto rozpisać – zmniejsza to ryzyko pomyłki.
Używaj kalkulatora, ale kontroluj wynik
Zawsze oceń, czy wynik jest realistyczny, np.:
czy objętość mieści się w strzykawce
czy dawka nie jest nienaturalnie wysoka lub ni
